Havalandırma Kontrolü

Periyodik kontrolü yapılmış, doğru çalışan ekipmanlar sayesinde, işletmenizin iç hava kalitesi ve hava değişim katsayısı ideal seviyede olacak ve çalışanlarınızın üretim verimliliği artacaktır.

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğinin Ek III bölümünün 2.3 maddesinde, havalandırma ve klima tesisatının periyodik kontrolleri, yasal bir zorunluluk haline getirilmiştir. Konusunda uzman tecrübeli ekibimizin ASHRAE 62-1 2016 Standardı teknik şartları ve çalışan kişi-hacim gereksinimleri göz önünde bulundurularak yaptıkları ölçüm ve değerlendirmeler, mevcut havalandırma ve klima tesisatınızın, projenizde belirtilen kriterlere uygun olup olmadığının belirlenmesine yönelik olarak yapılır.

Havalandırma ve iklimlendirme sistemlerinin periyodik kontrolleri, çalışan sağlığı ve iş güvenliği açısından yasal bir zorunluluktur. Davlumbazlar, aspirasyon ve egzoz sistemleri, havalandırma bacaları ve mekanik havalandırma ünitelerinin debi ölçümleri ile verimlilik kontrolleri yapılır.

Yetersiz havalandırma; gaz birikimi, toz ve kimyasal buharların neden olduğu riskleri artırır. Kontroller sonucunda ortam havasının mevzuatta belirtilen sınır değerler içinde olduğu raporlanır ve gerekli iyileştirmeler önerilir.

Kontrolde Hangi Değerler Ölçülür?

Havalandırma kontrolü, gözle yapılan bir muayene değildir; sayısal ölçüme dayanır. Sistemin projesinde öngörülen değerleri hâlâ sağlayıp sağlamadığı ancak ölçümle anlaşılır.

• Menfez ve kanallarda hava hızı ve buradan hesaplanan hava debisi
• Ortam hacmine ve kişi sayısına göre saatlik hava değişim sayısı
• Fan ve klima santrali giriş-çıkış basınç farkları
• Filtre kirlilik durumu ve filtre üzerindeki basınç kaybı
• Ortam sıcaklığı, bağıl nem ve hava hareketinin konfor sınırları
• Taze hava ile geri dönüş havası oranı
• Fan motorlarının akım değerleri, titreşim ve kayış durumu
• Kanal sızdırmazlığı, damper konumları ve yalıtım bütünlüğü

Ölçülen değerler, tesisatın projesinde öngörülen kriterler ve ilgili standartların gereklilikleriyle karşılaştırılır. Fark varsa nedeni araştırılır: çoğu zaman sorun fanda değil, tıkalı filtrede, kapanmış damperde veya sonradan yapılan bölme duvarında çıkar.

Lokal Egzoz ve Davlumbaz Kontrolü

Kaynak, boyahane, laboratuvar ve mutfak gibi kirleticinin noktasal olarak açığa çıktığı yerlerde genel havalandırma yeterli değildir; kirletici kaynağında yakalanmalıdır. Bu nedenle davlumbaz ve lokal egzoz sistemlerinde yakalama hızı ölçülür.

Davlumbazın kaynağa olan mesafesi, ağız geometrisi ve emiş hızı birlikte değerlendirilir. Sahada sık görülen bir hata, davlumbazın zamanla iş tezgâhından uzaklaştırılması veya çalışma düzeninin değişmesiyle kirleticinin davlumbaz kapsama alanı dışında kalmasıdır. Bu durumda sistem çalışıyor görünür ama işlevini yerine getirmez.

Tozlu ve Kimyasal Ortamlarda Havalandırma

Boyahane, ahşap atölyesi, un ve kimyasal işleme tesisleri gibi ortamlarda havalandırmanın iki işlevi vardır: çalışanın solunum sağlığını korumak ve ortamdaki yanıcı buhar veya toz birikimini patlayıcı seviyeye ulaşmadan seyreltmek.

Bu tesislerde havalandırma kontrolü, patlamadan korunma dokümanı çalışmasıyla birlikte ele alındığında çok daha anlamlı olur; ortam sınıflandırması ile havalandırma kapasitesi birbirini doğrudan etkiler. Ayrıca toz taşıyan kanallarda birikme kontrolü yapılır — kanal içinde biriken toz, hem debiyi düşürür hem yangın yükü oluşturur.

Kontrol Süreci ve İşletmenin Hazırlığı

Kontrol, varsa tesisat projesi ve önceki ölçüm raporlarının incelenmesiyle başlar. Ardından ölçüm noktaları belirlenir ve sistem normal işletme koşullarında çalışırken ölçümler alınır. Sistemin test için özel olarak açılması, gerçek performansı yansıtmayacağı için tercih edilmez.

İşletmeden beklenenler: klima santrali ve fan odalarına erişim, asma tavan içindeki menfez ve damperlere ulaşım imkânı, varsa proje ve balans raporlarının hazır bulundurulması. Ölçümler üretimi durdurmaz; sistem çalışırken yapılır.

Sık Karşılaşılan Uygunsuzluklar

En çok gördüklerimiz: filtrelerin yıllardır değiştirilmemiş olması ve buna bağlı debi düşüşü; taze hava damperinin enerji tasarrufu amacıyla kapatılması; egzoz fanının bozuk olmasına rağmen fark edilmemesi — kimse fanın durduğunu duymaz; sonradan yapılan bölme duvarları nedeniyle hava dağılımının bozulması; davlumbazın kirletici kaynağından uzaklaşmış olması; kanal içinde yoğun toz birikmesi ve bakım kayıtlarının hiç tutulmamış olması.