Makine Emniyeti Direktifi ve İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamında yetkili makine ve elektrik mühendislerimiz tarafından kontrollerini yaptığımız makine ve tezgahlar şunlardır.
CNC makineleri, torna, freze, taşlama, matkap ve pres gibi makine ve tezgahların periyodik kontrolleri, iş kazalarının önlenmesi ve mevzuata uygunluk için düzenli aralıklarla yapılmalıdır.
Kontrollerde emniyet kapakları, acil durdurma sistemleri, koruyucu donanımlar ve tezgah genel güvenlik şartları incelenir; tespit edilen riskler uygunsuzluk raporu ile belgelenir.
Makine ve tezgahların periyodik kontrolleri, "Makine Emniyeti Direktifi (2006/42/AT)" ve "İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği" (R.G. 25.04.2013 / 28628) kapsamında, TÜRKAK akreditasyonlu A Tipi Muayene Kuruluşu olarak yetkili makine ve elektrik mühendisleri tarafından gerçekleştirilir. İlgili standartlarda aksi belirtilmediği sürece kontroller yılda en az bir kez yapılır.
Kontrollerde; emniyet kapakları, acil durdurma (EMERGENCY STOP) sistemleri, koruyucu donanımlar, elektriksel güvenlik, hareketli parçaların korunması ve tezgah genel güvenlik şartları incelenir. Tespit edilen riskler uygunsuzluk raporu ile belgelenir ve rapor, işverenin yasal muayene yükümlülüğünü kanıtlar nitelikte düzenlenir.
Makine ve tezgâhlarda kazaların büyük bölümü, makinenin arızalı olmasından değil, koruyucusunun sökülmüş ya da emniyet devresinin devre dışı bırakılmış olmasından kaynaklanır. Kontrolün odağı da bu nedenle emniyet unsurlarıdır.
Presler, uzuv kaybıyla sonuçlanan kazaların en sık görüldüğü makine grubudur. Kontrolde iki el kumanda düğmelerinin gerçekten eşzamanlı basılmayı gerektirdiği, düğmelerin operatörün tehlike bölgesine uzanmasını engelleyecek konumda olduğu ve butonlardan birinin bantla sabitlenmemiş olduğu doğrulanır.
Işık perdesi kullanılan preslerde, perdenin tehlike bölgesine olan mesafesi ile makinenin durma süresi birlikte değerlendirilir; perde çok yakınsa makine el bölgeye ulaşmadan duramaz. Ayrıca kalıp değişimi sırasında kullanılan emniyet takozları ve alt ölü noktada durdurma tertibatı incelenir.
Dairesel testere, planya ve şerit testere gibi ağaç işleme makinelerinde en büyük risk geri tepmedir. Kontrolde yarma bıçağının doğru konumda ve testere çapına uygun olması, üst koruyucunun testereyi örtmesi, itme çubuğunun makine üzerinde bulunması ve geri tepme tırnaklarının çalışır durumda olması aranır.
Talaş emiş sisteminin çalışması da güvenlik unsurudur: biriken talaş hem kayma hem yangın riski yaratır. Bu makinelerde koruyucuların işi yavaşlattığı gerekçesiyle sökülmesi çok yaygındır ve raporlarımızda en sık tekrarlanan bulgudur.
Hayır. CE işareti, makinenin piyasaya arz edildiği andaki uygunluğunu gösterir; kullanım süresince güvenli kaldığını göstermez. Makine Emniyeti Yönetmeliği üreticiyi, İş Ekipmanları Yönetmeliği ise işvereni sorumlu tutar. Yıllarca çalışmış, koruyucusu sökülmüş veya modifiye edilmiş bir makine CE işaretini taşımaya devam eder ama güvenli değildir.
Makinede sonradan yapılan değişiklikler — koruyucu kaldırma, kumanda sistemi değiştirme, kapasite artırma — ayrıca değerlendirilmesi gereken bir durumdur ve kontrolde özellikle incelenir.
Sahada en çok gördüklerimiz: kapak emniyet şalterinin köprülenmiş olması; acil durdurma butonunun makineyi durdurmaması veya erişilemeyecek konumda kalması; tezgâh koruyucusunun sökülüp bir kenara konması; topraklama bağlantısının kopuk olması; presin iki el kumandasından birinin sabitlenmesi; ağaç işleme makinelerinde yarma bıçağı ve üst koruyucunun bulunmaması; makine üzerinde kullanma talimatı ve uyarı işaretlerinin olmaması.
İlgili standartlarda aksi belirtilmediği sürece makine ve tezgâhların periyodik kontrolü yılda en az bir kez yapılır. Ağır kullanım koşullarında bu süre risk değerlendirmesiyle kısaltılabilir.
Evet. CE işareti makinenin piyasaya arz edildiği andaki uygunluğunu gösterir, kullanım süresince güvenli kaldığını değil. İş Ekipmanları Yönetmeliği kapsamında periyodik kontrol yükümlülüğü devam eder.
Hayır. Hareketli parça koruyucusunun sökülmüş olması doğrudan uygunsuzluk olarak raporlanır; koruyucu yerine takılmadan makinenin güvenli kullanıldığı belgelenemez.
Koruyucu kaldırma, kumanda sistemi değiştirme veya kapasite artırma gibi değişiklikler makinenin güvenlik seviyesini etkiler ve kontrolde ayrıca değerlendirilir. Bu tür değişikliklerin teknik olarak belgelenmesi gerekir.
Kontrol makine bazında yapılır ve her makine için kısa sürer. Makineler sırayla ele alınarak üretim akışı büyük ölçüde korunabilir; planlama önceden birlikte yapılır.
Ekiplerimiz ekipmanınızın bulunduğu tesise gelir; muayene yerinde yapılır.
