Periyodik Kontrol Yaptırmamanın Cezası ve Sonuçları

1. İdari para cezası

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, iş ekipmanlarının periyodik kontrolünü işverenin yükümlülüğü sayar. Kontrol yaptırılmadığında idari para cezası uygulanır ve ceza genellikle her bir ekipman için ayrı ayrı hesaplanır. Yirmi vinci olan bir tesiste tek bir eksiklik değil, yirmi ayrı eksiklik değerlendirilir.

Ceza tutarları her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellendiği için burada rakam vermiyoruz; güncel tutarlar için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı yayınlarına bakmanızı öneririz. Önemli olan mantıktır: ceza ekipman başına işler ve eksiklik giderilmezse tekrarlanabilir.

2. İşin durdurulması

Denetimde hayati tehlike oluşturan bir durum tespit edilirse, eksiklik giderilene kadar o bölümdeki iş durdurulabilir. Kontrolsüz çalışan bir vinç, emniyet tertibatı devre dışı bırakılmış bir pres ya da ölçümü yapılmamış bir elektrik tesisatı bu kapsama girebilir.

Pratikte işin durdurulması, para cezasından çok daha ağır bir sonuçtur: üretim durur, teslimat gecikir, işletme itibar kaybeder. Üstelik durdurma kararının kaldırılması da zaman alır.

3. Kaza sonrası sorumluluk: asıl risk burada

Bir iş kazası yaşandığında ilk sorulan belgelerden biri kaza yapan ekipmanın periyodik kontrol raporudur. Rapor yoksa ya da geçersizse:

• İşverenin kusur oranı bilirkişi raporunda belirgin biçimde yükselir
• Sosyal Güvenlik Kurumu ödediği gelir ve giderleri işverene rücu edebilir
• Maddi ve manevi tazminat davalarında işveren aleyhine güçlü bir delil oluşur
• Ölümlü kazalarda cezai sorumluluk gündeme gelir

Periyodik kontrolün maliyeti ile tek bir rücu davasının bedeli arasında karşılaştırma yapılabilecek bir oran yoktur. Bu, işverenin kendisini koruduğu en ucuz belgedir.

4. Sigorta ve sözleşme tarafı

İşyeri sigorta poliçeleri, mevzuata aykırı kullanımdan doğan hasarlarda ödemeyi tartışmalı hale getirebilir. Ayrıca büyük müşteriler ve ana yükleniciler, tedarikçilerinden periyodik kontrol raporlarını sözleşme şartı olarak istemektedir. Raporu olmayan işletme, ihale ve tedarik zincirinin dışında kalır.

Raporun geçerli sayılması için

Kontrol yaptırmış olmak tek başına yeterli değildir. Raporun denetimde kabul görmesi için:

• Kontrolü yapan kişinin ilgili ekipman için yetkili olması
• Kontrolün İSG-KATİP üzerinden düzenlenmiş sözleşmeyle yapılmış olması
• Raporda ölçüm değerlerinin, kullanılan cihazın ve uygunsuzlukların yer alması
• Sürenin dolmamış olması

Sahada en sık gördüğümüz durum, raporun var olduğu ama kapsamın eksik olduğudur: tesiste kırk ekipman varken raporda on beşi vardır. Kontrol öncesi hazırlık yazımızdaki envanter adımı tam da bunu önlemek içindir.

Nereden başlamalı

İlk adım ceza hesaplamak değil, envanter çıkarmaktır. İşletmenizdeki tüm iş ekipmanlarını listeleyin, hangisinin ne zaman kontrol edildiğini yazın ve süresi dolanları işaretleyin. Zorunlu ekipman listesi formumuz bu envanteri çıkarmanız için hazırlanmıştır.