Dairesel testereler, ağaç işleme atölyelerinde en çok iş kazası yaşanan makine grubudur. Periyodik kontrolde yarma bıçağı, üst koruyucu ve geri tepme önleyicilerin varlığı ve doğru ayarı, elektriksel güvenlikle birlikte değerlendirilir.
Dairesel testerelerde yaralanmaların büyük bölümü, kesilen parçanın testere tarafından operatöre doğru fırlatılmasıyla (geri tepme) olur. Bu riski önleyen üç düzenek vardır ve üçü de kontrolde tek tek aranır: yarma bıçağı, üst koruyucu ve geri tepme tırnakları.
Yarma bıçağı, kesilen kanalın kapanıp testereyi sıkıştırmasını engeller. Bıçağın testere çapına uygun kalınlıkta olması, testereye doğru mesafede durması ve sökülmemiş olması şarttır. Sahada en sık gördüğümüz uygunsuzluk, yarma bıçağının "iş yavaşlıyor" gerekçesiyle sökülmüş olmasıdır.
Biriken talaş iki ayrı risk üretir: zeminde kayma ve ortamda yanıcı toz. Ahşap tozu, uygun koşullarda tutuşabilen bir maddedir; bu nedenle emiş sisteminin çalışır durumda olması sadece temizlik meselesi değildir. Kontrolde emiş debisi ve kanal tıkanıklığı da değerlendirilir.
Yarma bıçağının sökülmüş olması; üst koruyucunun yukarı sabitlenerek devre dışı bırakılması; itme çubuğunun bulunmaması ve parçanın elle itilmesi; körelmiş testerenin kullanılmaya devam edilmesi (kesme kuvvetini artırır, geri tepmeyi kolaylaştırır); topraklama bağlantısının kopuk olması; makinede kullanma talimatının bulunmaması.
Muayene, makinenin kimlik bilgileri ve varsa önceki raporun incelenmesiyle başlar. Ardından makine durdurulmuş hâldeyken koruyucular, bıçak durumu ve mekanik bağlantılar; sonra çalışır hâldeyken acil durdurma, fren ve emiş sistemi denenir. Elektriksel ölçümler kalibrasyonlu cihazlarla yapılır. Tespit edilen uygunsuzluklar risk seviyesiyle birlikte raporlanır.
İlgili standartlarda aksi belirtilmediği sürece yılda en az bir kez yapılır. Yoğun ve vardiyalı kullanımda risk değerlendirmesiyle bu süre kısaltılabilir.
Hayır. Yarma bıçağı geri tepmeyi önleyen temel emniyet parçasıdır; sökülmüş olması doğrudan uygunsuzluk olarak raporlanır ve makine güvenli kabul edilmez.
Hayır, güvenlik de düşer. Körelmiş testere daha fazla itme kuvveti gerektirir; bu da parçanın sıkışmasını ve geri tepmeyi kolaylaştırır.
Kısmen. Koruyucu ve mekanik incelemeler makine dururken, acil durdurma ve fren testleri çalışır hâlde yapılır. Makine başına süre genellikle kısadır.
