Hidrostatik Test Nedir? Basınçlı Kaplarda Nasıl Yapılır?

Neden hava ile değil, su ile?

Su neredeyse sıkıştırılamaz bir sıvıdır. Basınç altındaki su, çok az enerji depolar. Kap test sırasında yırtılırsa basınç bir anda düşer ve olay küçük bir su boşalmasıyla sınırlı kalır.

Basınçlı hava ise sıkıştırılabilir. Hava ile test edilen bir kapta ciddi miktarda enerji birikir; kap yırtıldığında bu enerji bir patlama olarak açığa çıkar ve parçalar mermi gibi savrulur. Bu nedenle basınç testi kural olarak su ile yapılır. Sahada hava ile test yapıldığına rastlıyoruz; bu, testin kendisini işletmedeki en tehlikeli işlem haline getirir.

Test nasıl uygulanır?

1. Kap tamamen boşaltılır, temizlenir ve iç muayeneye hazırlanır
2. Emniyet ventilleri ve hassas armatürler sökülür ya da izole edilir
3. Kap su ile doldurulur, içindeki hava tamamen tahliye edilir
4. Basınç kademeli olarak yükseltilir, işletme basıncının üzerindeki test basıncına çıkılır
5. Belirlenen süre boyunca basınç tutulur ve manometreden izlenir
6. Bu sırada kaynak dikişleri, flanşlar ve bağlantı ağızları terleme ve damlama açısından incelenir
7. Basınç kademeli olarak düşürülür, kalıcı şekil değişikliği aranır
8. Emniyet ventilleri geri takılır ve ayar basıncında fonksiyon testi yapılır

İçeride kalan hava, hem ölçümü bozar hem de testi tehlikeli hale getirir. Tahliyenin eksiksiz yapılması bu yüzden önemlidir.

Test basıncı ne kadar olmalı?

Test basıncı, kabın azami çalışma basıncının belirli bir katı olarak, kabın imalat standardına ve tipine göre belirlenir. Gelişigüzel bir basınç uygulanmaz: düşük basınç testi anlamsız kılar, aşırı basınç ise kabı kalıcı olarak zorlar. Bu nedenle testten önce kabın etiket bilgileri ve imalat belgeleri incelenir.

Etiketi okunmayan, hacmi ve azami çalışma basıncı bilinmeyen bir kapta test basıncı belirlenemez. Böyle bir ekipman için önce imalat belgeleri istenir.

Et kalınlığı ölçümü olmadan test eksik kalır

Hidrostatik test, kabın test anında dayandığını gösterir; ne kadar daha dayanacağını göstermez. Bunu gösteren şey ultrasonik et kalınlığı ölçümüdür. Ölçüm, sacın orijinal kalınlığına göre ne kadar inceldiğini ortaya koyar ve kalan ömür hakkında fikir verir.

Özellikle kompresör hava tanklarında tabandaki yoğuşma suyu sacı içeriden inceltir; bu incelme yalnızca ölçümle görülür. Buhar kazanlarında ise ateş tarafındaki ısıl zorlanma bölgeleri özellikle taranır.

Hangi ekipmanlarda uygulanır?

Buhar kazanı, kalorifer kazanı, sıcak ve kızgın su kazanı, hava tankı, hidrofor ve genleşme tankı, otoklav, eşanjör ve diğer basınçlı kaplar. Genel kapsam için basınçlı kapların periyodik kontrolü sayfamıza bakabilirsiniz.

Test sırasında güvenlik

Test alanı boşaltılır, gereksiz personel uzaklaştırılır ve basınç uzaktan izlenir. Test sırasında kaba vurulmaz, üzerinde çalışılmaz ve bağlantılar sıkılmaz. Basınç altındaki bir bağlantıyı sıkmak, sahada yaşanan ciddi kazaların bilinen nedenlerinden biridir.