ISO/IEC 17020:2026 Yenilikleri ve Muayene Kuruluşlarına Etkisi

Standart Yayımlandı

ISO/IEC 17020:2026 — Uygunluk değerlendirmesi: Muayene yapan kuruluşlar için şartlar standardı 27 Mart 2026 tarihinde yayımlandı ve 2012 baskısının yerini alacak. TÜRKAK, revizyonun yayımlandığını kendi duyurusuyla bildirdi.

17020, muayene kuruluşlarının yeterliliğini, tarafsızlığını ve tutarlılığını belirleyen temel standarttır. TÜRKAK akreditasyonu bu standarda göre verilir; bir periyodik kontrol raporunun ulusal ve uluslararası geçerliliği doğrudan buna bağlıdır.

TÜRKAK'ın Bildirdiği Başlıca Değişiklikler

• Tarafsızlık ve gizlilik şartları güçlendirildi (Madde 4). Tarafsızlığa yönelik tehditlerin tanımlanması ve yönetilmesi daha açık biçimde şart koşuluyor.
• Personel yetkinliği, tarafsızlığı ve gizliliğine ilişkin hükümler genişletildi (Madde 6.1).
• İtiraz (7.5) ve şikâyet (7.6) prosedürleri revize edildi.
• Bağımsızlık modeli yeniden yapılandırıldı: önceki Tip A, Tip B, Tip C sınıflandırması Tip A ve Tip A Dışı (Non-Type A) olmak üzere ikiye indirildi. Kuruluşların bağımsızlık düzeylerini ve kurumsal ilişkilerini yeniden değerlendirmesi gerekiyor.

Uluslararası akreditasyon kuruluşlarının değerlendirmelerinde ayrıca elektronik kayıtlar, uzaktan muayene ve otomatikleştirilmiş süreçlere ilişkin veri güvenliği, bütünlük, izlenebilirlik ve yazılım doğrulama gereklilikleri ile risk temelli düşüncenin yönetim sistemine yerleştirilmesi öne çıkan başlıklar arasında sayılıyor.

Tip A / Tip A Dışı Ayrımı Ne Anlama Geliyor?

2012 baskısında muayene kuruluşları üç tipe ayrılıyordu. Tip A, muayene ettiği ürün veya hizmetin tarafı olmayan, tamamen bağımsız üçüncü taraf kuruluşu tanımlıyordu. Tip B kendi ana kuruluşuna hizmet veren ayrı birimleri, Tip C ise muayene ettiği ürünün tasarım veya üretiminde de yer alabilen kuruluşları kapsıyordu.

Yeni baskıda ayrım Tip A ve Tip A Dışı şeklinde sadeleşiyor. Pratikte bu, bağımsızlık iddiasının daha net biçimde ortaya konmasını gerektiriyor: kuruluş ya tam bağımsız üçüncü taraftır ya da değildir.

İşletmeler açısından bu ayrım önemli. Periyodik kontrol raporunun bağımsız bir üçüncü taraf tarafından düzenlenmiş olması, denetimlerde ve olası bir kaza sonrası hukuki süreçte raporun ağırlığını belirleyen unsurlardan biridir.

Geçiş Süreci: Şu An Ne Durumda?

Bu yazının hazırlandığı tarih itibarıyla TÜRKAK henüz Türkiye için geçiş takvimini ilan etmemiştir. TÜRKAK, geçiş şartlarının uluslararası akreditasyon birliği tarafından belirlenmesinin ardından kendi geçiş politikasını kamuoyuna duyuracağını bildirmiştir.

Uluslararası uygulamada 17025 ve benzeri standart geçişlerinde genellikle üç yıllık bir geçiş süresi tanınmakta ve süre sonunda eski baskıya göre verilen akreditasyonlar geçerliliğini yitirmektedir. Ancak Türkiye için bağlayıcı tarihler TÜRKAK duyurusuyla netleşecektir.

Bu nedenle, akreditasyon kapsamıyla ilgili kesin tarih arayan işletmelerin TÜRKAK'ın resmî duyurularını takip etmesi doğru olur.

İşletmeler İçin Ne Değişiyor?

Kısa vadede işletmelerin periyodik kontrol yükümlülüğünde bir değişiklik yok. Kontrol süreleri ve kapsamı 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre belirlenmeye devam ediyor.

Değişen şey, hizmet aldığınız muayene kuruluşunun uyması gereken şartlar. Uygulamada işletmeler için iki nokta önem taşıyor:

• Kuruluşun akreditasyon kapsamı: Aldığınız hizmetin kuruluşun akredite olduğu kapsam içinde olup olmadığını raporda görebilmelisiniz.
• Bağımsızlık: Muayene kuruluşunun, kontrol ettiği ekipmanın bakımını veya satışını yapan taraflarla ilişkisinin bulunmaması.

Bilge Teknik Kontrol Açısından

Kuruluşumuz AB-0296-M numarasıyla TÜRKAK akreditasyonuna sahip A Tipi muayene kuruluşudur. Yeni baskıya ilişkin geçiş çalışmalarımız, TÜRKAK'ın ilan edeceği geçiş takvimi ve şartları doğrultusunda yürütülecektir.

Akreditasyon kapsamımız ve belgelerimiz için sertifikalar sayfamıza, periyodik kontrol yükümlülükleriniz için süreler tablosuna göz atabilirsiniz.