Topraklama Ölçümü ve Periyodik Kontrolü

Neden Ölçmeden Bilinemez

Topraklama tesisatı toprak altındadır ve zamanla korozyona uğrar. Bağlantı klemensleri gevşer, kazık çürür, toprak direnci mevsime göre değişir. Tesisat kurulduğunda uygun olan bir sistem yıllar içinde koruma sağlamaz hale gelebilir. Bunu görmenin tek yolu düzenli ölçümdür.

Yapılan Ölçümler

• Topraklama direnci ölçümü (elektrot ve tesisat topraklaması)
• Koruma iletkeni süreklilik ölçümü (her priz ve makineye kadar)
• Çevrim (loop) empedansı ölçümü
• Kaçak akım koruma rölesi (RCD) açma akımı ve açma süresi testi
• Yalıtım direnci ölçümü
• Eş potansiyel bağlantıların kontrolü
• Pano topraklama baraları ve bağlantı torkları
• Makine gövde topraklamalarının süreklilik kontrolü
• Toprak elektrotlarının fiziksel durumu ve muayene kutuları

Kaçak Akım Koruma Rölesi

Kaçak akım rölesi, sadece takılı olduğu için koruma sağladığı varsayılamaz. Açma akımının ve açma süresinin ölçülmesi gerekir. Yaşlanan röleler zamanla geç açar ya da hiç açmaz. Ayrıca panodaki test butonuna basmak yalnızca mekanizmanın çalıştığını gösterir, açma süresini ölçmez; bu ikisi karıştırılır.

Süreklilik Neden Uçtan Uca Ölçülür

Panodaki topraklama barasının sağlam olması yeterli değildir. Koruma iletkeni, prize ve makine gövdesine kadar kesintisiz ulaşmalıdır. Tadilatlarda kopan ya da hiç çekilmemiş koruma iletkeni sık karşılaşılan bir durumdur ve yalnızca uçtan uca süreklilik ölçümüyle bulunur.

Rapor ve Denetim

Topraklama ölçüm raporu, iş güvenliği denetimlerinde en çok istenen belgelerden biridir. Raporda ölçüm değerleri, kullanılan cihazın kalibrasyon bilgisi, ölçüm noktaları ve uygunluk değerlendirmesi bulunur. Yalnızca uygun ya da uygun değil ifadesi taşıyan, değer içermeyen raporlar denetimde kabul görmez.

Kontrol Periyodu

Topraklama tesisatında azami periyot bir yıldır. Nemli, korozif ve patlayıcı ortam bulunan iş yerlerinde periyot kısaltılır. Tesisatta değişiklik, tadilat veya yeni makine ilavesi sonrasında süre beklenmeden ölçüm yapılmalıdır.

Teklif İçin Hangi Bilgiler Gerekir?

Topraklama ölçümü teklifi için tesisin kapalı alanı (m²), elektrik panosu sayısı, yaklaşık priz ve makine sayısı, paratoner bulunup bulunmadığı ve tesis adresi yeterlidir. Ölçüm noktası sayısı arttıkça süre uzadığı için bu bilgiler teklifin doğru hazırlanmasını sağlar.

Ölçüm Gününe Hazırlık

• Elektrik panolarına ve topraklama muayene kutularına erişim
• Varsa tek hat şeması ve önceki ölçüm raporları
• Kaçak akım rölesi testleri sırasında kısa süreli enerji kesintisi yapılabilecek zamanın belirlenmesi
• Tesisi tanıyan bir elektrik sorumlusunun ölçüm boyunca eşlik etmesi

Hangi İşyerlerinde Topraklama Ölçümü Gerekir?

Elektrik tesisatı bulunan her işyerinde topraklama sisteminin çalıştığının düzenli olarak ölçülmesi gerekir. Üretim tesislerinde makine gövdeleri ve panolar, depolarda şarj istasyonları ve aydınlatma, ofislerde priz devreleri ve sunucu odaları ölçüm kapsamına girer. Nemli ortamlar, patlayıcı ortam bulunan bölümler ve yoğun makine parkı olan tesisler özellikle risklidir.

Ölçüm Sonucu Nasıl Yorumlanır?

Topraklama direnci için her tesise uyan tek bir kabul değeri yoktur. Değerin yeterli olup olmadığı; şebekenin bağlantı şekline, tesisatta kullanılan koruma elemanına (sigorta veya kaçak akım rölesi) ve tesisin özelliğine göre değerlendirilir. Bu yüzden raporda yalnızca ölçülen değer değil, o değerin ilgili koruma koşulunu sağlayıp sağlamadığı da yazılır.

Konunun ayrıntıları için topraklama direnci kaç ohm olmalı rehberimize bakabilirsiniz.