Forklift Muayenesi Var mı? Periyodik Kontrol, Tescil ve Trafik Yükümlülükleri

Kısa cevap

• Periyodik kontrol: Fabrikada, depoda ya da şantiyede kullanılan her forklift için zorunludur. Dayanağı 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğidir.
• Tescil: Tarım dışında kullanılan iş makinelerinin, üyesi olunan ticaret ve/veya sanayi odasına tescil ettirilmesi gerekir.
• Trafik yükümlülükleri: Karayoluna çıkan iş makineleri için plaka ve zorunlu trafik sigortası gibi trafik mevzuatından doğan ayrı yükümlülükler söz konusudur.

Bu yükümlülükler birbirinin yerine geçmez. Tescilli, plakalı bir forkliftin de periyodik kontrol raporu olmalıdır; periyodik kontrolü yapılmış bir forklift de karayoluna çıkacaksa trafik tarafındaki şartları ayrıca sağlamalıdır.

Periyodik kontrol: İSG tarafındaki zorunlu “muayene”

Sahada “forkliftin muayenesi” denince çoğu zaman kastedilen budur. Forklift, iş ekipmanı olarak yılda en az bir kez periyodik kontrole tabidir; kaza, büyük onarım veya uzun süreli kullanım dışı kalma gibi durumlarda süre beklenmeden kontrol yapılır. Kontrolde fren, direk zincirleri, çatallar, hidrolik sistem ve güvenlik donanımları incelenir; yük testleri uygulanır. Ayrıntılar için forklift periyodik kontrolü sayfamıza ve forklift periyodik kontrolü rehberimize bakabilirsiniz.

Bu kontrolü kimin yapabileceği mevzuatta tanımlıdır; konuyu periyodik kontrolleri kimler yapabilir yazımızda anlattık. Kontrol yapılmadan forklift kullanılması, işverene idari para cezası uygulanmasına ve olası bir kazada ağır sorumluluğa yol açabilir; bkz. periyodik kontrol yaptırmamanın cezası.

İş makinesi tescili

Forklift, iş makinesi niteliğindedir. Tarım kesimi dışında kullanılan iş makinelerinin sahipleri, makinelerini üyesi oldukları odaya tescil ettirmek ve tescil belgesi almakla yükümlüdür. Yeni alınan makinelerde bu işlem için satın alma veya gümrükten çekme tarihinden itibaren belirli bir süre öngörülmüştür. Başvuru şartları ve süreler odadan odaya ayrıntı farkı gösterebildiği için, işlemi üyesi olduğunuz odadan teyit etmeniz en doğrusudur.

Karayoluna çıkan forkliftler

Yalnızca fabrika veya depo içinde kullanılan bir forklift ile açık alanda yolu geçen, liman veya şantiyede kamuya açık yola çıkan bir forklift aynı durumda değildir. Karayoluna çıkan iş makineleri için plaka, zorunlu trafik sigortası ve trafik mevzuatının öngördüğü diğer şartlar gündeme gelir. Forkliftiniz tesis dışında, kamuya açık yolda hareket ediyorsa bu yükümlülükleri tescil işlemini yaptığınız kuruluştan ve sigortacınızdan netleştirmeniz gerekir.

Üç ayrı yükümlülük, tek tabloda

Konu	Kimi ilgilendirir?	Dayanağı
Periyodik kontrol	Kullanılan her forklift	6331 sayılı Kanun, İş Ekipmanları Yönetmeliği
İş makinesi tescili	Tarım dışında kullanılan iş makineleri	İş makinelerinin odalara tescili düzenlemesi
Plaka ve trafik sigortası	Karayoluna çıkan iş makineleri	Trafik mevzuatı
Operatör yeterliliği	Forklifti kullanan her çalışan	İSG mevzuatı ve ilgili belge düzenlemeleri

Operatör belgesi de ayrı bir konu

Forkliftin periyodik kontrolü makineyi, operatör belgesi ise kişiyi belgeler. Denetimlerde ikisi de ayrı ayrı sorulur; biri diğerinin yerine geçmez. Konuyu operatör belgesi mi, periyodik kontrol mü yazımızda ayrıntılı ele aldık.

Not: Mevzuat zaman içinde güncellenebilir. Tescil ve trafik yükümlülüklerinin güncel ayrıntıları için üyesi olduğunuz odayı; iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri için mevzuat.gov.tr üzerindeki güncel metinleri teyit etmenizi öneririz.