Forkliftler, iş yerlerinde en yoğun kullanılan kaldırma ekipmanıdır ve devrilme, yük düşmesi, yaya çarpması gibi ağır sonuçlu kazaların büyük bölümü bu makinelerde yaşanır. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği uyarınca forkliftlerin periyodik kontrolü yılda en az bir kez yapılmak zorundadır.
Forklift kontrolü yalnızca gözle bakmak değildir; makinenin taşıyabileceğini iddia ettiği yükü gerçekten güvenle taşıdığının kanıtlanmasıdır. Kontrol, statik ve dinamik yük testleriyle birlikte yürütülür.
Statik testte forklift, beyan edilen kapasitenin üzerinde bir yükle kaldırma pozisyonunda bekletilir ve kalıcı bir deformasyon oluşup oluşmadığı ölçülür. Dinamik testte ise yük kaldırılıp indirilir, taşınır ve fren tutuşu değerlendirilir. Test yükleri sertifikalı ağırlıklarla ya da tartılmış yüklerle uygulanır.
Kapasite düşürme (derating) gerekiyorsa raporda belirtilir. Ataşman takılan forkliftlerde kapasite azalır ve bu durumun yeni bir yük diyagramıyla belgelenmesi gerekir; sahada en sık gördüğümüz eksiklerden biri budur.
Yönetmelik forkliftler için azami bir yıllık periyot öngörür. Ancak üç vardiya çalışan depolarda, dış saha kullanımında, soğuk hava deposu gibi zorlu ortamlarda veya üretici daha kısa bir süre belirtmişse periyot kısaltılmalıdır. Kaza, ağır darbe, büyük onarım veya uzun süreli duruş sonrasında periyot beklenmeden kontrol yapılır.
Forklift operatörünün operatör belgesi bulunması ile makinenin periyodik kontrolü birbirinden bağımsız iki yükümlülüktür. Biri kişiyi, diğeri makineyi belgeler. Denetimlerde ikisi de ayrı ayrı sorulur.
Üretici daha kısa bir süre belirtmediyse yılda en az bir kez yapılır. Ağır çalışma şartlarında, üç vardiya kullanımda veya kaza ve büyük onarım sonrasında periyot beklenmeden kontrol yapılmalıdır.
Makine mühendisleri ile makine tekniker ve yüksek teknikerleri yapabilir. Kontrolün ekipman muayene kuruluşu kapsamında ve İSG-KATİP üzerinden düzenlenmiş sözleşmeyle yürütülmesi gerekir.
Evet. Kaldırma ekipmanlarında beyan edilen kapasitenin doğrulanması için statik ve dinamik yük testi uygulanır. Yalnızca gözle muayeneye dayanan rapor eksik kabul edilir.
Evet. Operatör belgesi kişinin yetkinliğini, periyodik kontrol raporu ise makinenin güvenliğini belgeler. İkisi birbirinin yerine geçmez ve denetimlerde ayrı ayrı istenir.
