Sapan Renk Kodları: Hangi Renk Kaç Ton Kaldırır? Kullanım Dışı Kriterleri
2026-09-29
Polyester sapanların rengi süs değil, bir güvenlik dilidir: her renk belirli bir çalışma yük sınırını gösterir ve sahada kapasitenin bir bakışta anlaşılmasını sağlar. Ama renk tek başına yeterli değildir; etiket, bağlama şekli ve sapanın durumu da en az renk kadar önemlidir.
Renk ve kapasite tablosu
Tekstil kaldırma sapanlarında renk kodlaması TS EN 1492-1 (yassı dokuma sapanlar) ve TS EN 1492-2 (yuvarlak sapanlar) standartlarında tanımlanır. Renk, sapanın düz (dikey) kaldırmadaki çalışma yük sınırını gösterir:
| Renk | Çalışma yük sınırı (düz kaldırma) |
|---|---|
| Mor | 1 ton |
| Yeşil | 2 ton |
| Sarı | 3 ton |
| Gri | 4 ton |
| Kırmızı | 5 ton |
| Kahverengi | 6 ton |
| Mavi | 8 ton |
| Turuncu | 10 ton ve üzeri |
Yassı sapanların gövdesindeki siyah boyuna şeritler de kapasiteyi ikinci bir yoldan gösterir: her şerit genellikle bir tona karşılık gelir.
Renkten önce etikete bakın
Sapanın asıl kimliği dikili etiketidir. Etikette imalatçı, üretim yılı, malzeme, çalışma yük sınırı, boy, izlenebilirlik kodu ve standart numarası yer alır. Polyester sapanlarda etiket mavi renktedir. Etiketi kopmuş, silinmiş ya da okunamayan bir sapanın kapasitesi doğrulanamadığı için bu sapan renginden bağımsız olarak kullanılmamalıdır.
Renk kapasite demek değildir: bağlama şekli
Tablodaki değerler sapanın tek kol olarak düz kaldırmadaki sınırıdır. Sapan yükün etrafından dolanarak boğma şeklinde bağlandığında kapasite düşer; sepet bağlamada ise kolların açısına göre değişir. Açı büyüdükçe kollara binen yük artar. Her bağlama şekli için geçerli sınır, sapanın etiketindeki ya da imalatçı belgesindeki tabloda yer alır. “Yeşil sapan 2 ton kaldırır” bilgisi yalnızca düz kaldırma için doğrudur.
Sapan ne zaman kullanım dışı bırakılır?
Kullanıcı her kullanımdan önce sapanı gözle kontrol etmelidir. Aşağıdaki durumlardan biri varsa sapan kullanılmaz:
- Etiketin olmaması ya da okunamaması
- Kesik, yırtık, delik veya kenarlarda belirgin aşınma
- Dikişlerde kopma ya da sökülme, özellikle göz bölgelerinde
- Isı veya kimyasal kaynaklı sertleşme, erime, renk kaybı
- Düğüm atılmış olması (düğüm kapasiteyi ciddi ölçüde düşürür)
- Yuvarlak sapanlarda dış kılıfın yırtılıp iç liflerin görünmesi
Kullanım dışı bırakılan sapan, yanlışlıkla yeniden kullanılmaması için kesilerek imha edilmelidir. Tamir edilmiş bir tekstil sapan, imalatçı onayı olmadan kaldırmada kullanılmaz.
Sapanı uzun ömürlü kullanmak için
- Keskin köşeli yüklerde köşe koruyucu kullanın; kesikler en çok burada oluşur.
- Sapanı yükün altından sürükleyerek çekmeyin.
- Kullanım sonrası kuru, güneş görmeyen ve kimyasallardan uzak bir yerde asılı saklayın; güneş ışığı lifleri zamanla zayıflatır.
- Farklı kapasitedeki sapanları aynı kaldırmada birlikte kullanmayın.
Günlük kontrol ile periyodik kontrol aynı şey değil
Kullanıcının her kaldırmadan önce yaptığı gözle kontrol, sapanın o anki durumunu yakalar. Bunun yanında sapan, zincir, kanca ve diğer kaldırma aksesuarları iş ekipmanı olarak periyodik kontrole tabidir; bu kontrolde aksesuarlar tek tek kayıt altına alınır ve uygunluk durumları raporlanır. Kapsam ve periyot için sapan ve kaldırma aksesuarları kontrolü sayfasına, çelik halatlar için ise çelik halat ne zaman değiştirilir yazımıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Yeşil sapan kaç ton kaldırır?+
Yeşil renkli polyester sapanın düz (dikey) kaldırmadaki çalışma yük sınırı 2 tondur. Boğma veya sepet bağlamada sınır değişir; geçerli değer etiketteki tabloda yer alır.
Etiketi kopmuş sapan kullanılabilir mi?+
Hayır. Etiket olmadan sapanın kapasitesi ve izlenebilirliği doğrulanamaz; renginden bağımsız olarak kullanım dışı bırakılmalıdır.
Sapanlar periyodik kontrole tabi mi?+
Evet. Sapan, zincir, kanca ve diğer kaldırma aksesuarları iş ekipmanı olarak periyodik kontrole tabidir. Kullanıcının her kullanımdan önceki gözle kontrolü bunun yerine geçmez.
Turuncu sapan kaç tondur?+
Turuncu renk, 10 ton ve üzeri çalışma yük sınırına sahip sapanlarda kullanılır. Kesin değer sapanın etiketinde yazar.
Bu kontrolü sizin için yapalım
Yetkili mühendis kadromuzla yerinde muayene ve İSG-KATİP uyumlu e-imzalı rapor:
Periyodik kontrolünüzü erteleyeyim mi?
Bilge Teknik Kontrol, TÜRKAK akredite A Tipi muayene kuruluşu olarak İstanbul ve Türkiye genelinde periyodik kontrol hizmeti verir. 2 dakikada online teklif alın veya yasal sürenizi hesaplayın.