Periyodik Kontrol Süreleri: Hangi Ekipman Ne Sıklıkla Kontrol Edilir?
2026-08-19
En sık sorulan soru: "Bu ekipmanı ne sıklıkla kontrol ettirmem gerekiyor?" Cevap tek bir sayı değil, bir öncelik sırasıdır. Aşağıda hem bu sıralamayı hem de yaygın ekipmanlar için uygulamadaki genel periyotları bulacaksınız.
Süre nasıl belirlenir? Üç adımlı kural
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, periyodu şu sırayla belirler:
- Standart: Ekipmanla ilgili standartta bir kontrol aralığı varsa o geçerlidir.
- İmalatçı: Standartta süre yoksa imalatçının kullanma kılavuzunda öngördüğü aralık uygulanır.
- Risk değerlendirmesi: İkisi de yoksa; ortam koşulları, kullanım sıklığı ve kullanım süresi dikkate alınarak risk değerlendirmesiyle belirlenir.
Hangi yoldan belirlenirse belirlensin, yönetmelikteki istisnalar dışında aralık bir yılı aşamaz.
Yaygın ekipmanlar için genel periyotlar
Aşağıdaki tablo, standartlarda aksi belirtilmediği durumlarda uygulamada karşılaşılan genel periyotları özetler. İşletmenizin koşullarına göre daha kısa periyot gerekebilir.
| Ekipman | Genel periyot | Not |
|---|---|---|
| Kompresör ve hava tankı | 1 yıl | Hidrostatik test esastır |
| Buhar / kalorifer kazanı | 1 yıl | Emniyet donanımları birlikte test edilir |
| Hidrofor, boyler, genleşme tankı | 1 yıl | Basınçlı kap kapsamındadır |
| Sınai ve tıbbi gaz tankları | 1 yıl | Kriyojenik tanklar dâhil |
| Vinç, caraskal, kaldırma araçları | 1 yıl | Yük testi ile birlikte |
| Forklift, transpalet, istif makinesi | 1 yıl | Fren ve kaldırma sistemleri dâhil |
| Sapan, halat, zincir, kaldırma aksesuarı | 1 yıl | Yıpranma hızlıysa daha sık |
| Yürüyen merdiven ve bant | 1 yıl | Acil durdurma testleri dâhil |
| Elektrik tesisatı ve topraklama ölçümü | 1 yıl | Kalibrasyonlu cihazla ölçüm |
| Paratoner / yıldırımdan korunma | 1 yıl | Süreklilik ve direnç ölçümü |
| Katodik koruma | 6 ay | Daha sık takip gerektirir |
| Havalandırma ve klima tesisatı | 1 yıl | Debi ve fonksiyon kontrolü |
| Yangın algılama ve uyarı sistemi | 1 yıl | Dedektör ve buton testleri |
| Yangın tesisatı, hidrant, pompa | 1 yıl | Basınç ve debi ölçümleri |
| İskeleler | 6 ay | Kurulum değiştiğinde yeniden |
| Raf sistemleri | 1 yıl | Hasarlı dikme tespiti kritiktir |
| Makine ve tezgâhlar | 1 yıl | Koruyucu ve acil durdurma testleri |
| İş makineleri | 1 yıl | Kullanım yoğunluğuna göre kısalabilir |
Periyodu kısaltmayı gerektiren durumlar
Aşağıdaki koşullardan biri varsa, yıllık periyot yeterli olmayabilir:
- Ekipman kesintisiz veya çok vardiyalı çalışıyorsa,
- Tozlu, nemli, korozif veya yüksek sıcaklıklı ortamda kullanılıyorsa,
- Açık alanda, hava koşullarına maruz çalışıyorsa,
- Ekipmanda büyük onarım, parça değişimi veya yer değiştirme yapıldıysa,
- Ekipman bir kaza veya aşırı yüklenmeye maruz kaldıysa.
Son iki maddede beklemeden, olay sonrası kontrol yaptırmak gerekir; periyodun dolması beklenmez.
Periyot takibini nasıl kolaylaştırırsınız?
Uygulamada en çok yaşanan sorun, kontrolün unutulması değil; ekipman envanterinin eksik olmasıdır. Depoya sonradan giren bir transpalet ya da atölyeye alınan ikinci bir kompresör listeye eklenmediği için kontrolsüz kalır.
Basit bir yöntem: tüm ekipmanların yer, seri numarası ve son kontrol tarihiyle listelendiği tek bir tablo tutun ve her kontrol sonrası tarihi güncelleyin. Bir sonraki kontrolü tetikleyecek hatırlatmayı bu tabloya bağlayın.
Tablodaki süreler genel uygulamayı özetler; bağlayıcı olan ilgili standart, imalatçı talimatı ve işletmenizin risk değerlendirmesidir.
Sık sorulan sorular
Vinç periyodik kontrolü ne kadar sürede bir yapılır?+
İlgili standartta aksi belirtilmedikçe kaldırma ve iletme ekipmanlarının periyodik kontrolü yılda en az bir kez, yük testi ile birlikte yapılır. Ağır kullanım koşullarında bu süre kısaltılabilir.
Kompresör kontrolü kaç yılda bir yapılır?+
Kompresör ve hava tankı gibi basınçlı kaplarda periyodik kontrol, standartlarda aksi belirtilmedikçe bir yılı aşmayan sürelerle yapılır ve hidrostatik test esastır.
İskele kontrolü ne sıklıkla yapılmalıdır?+
İskelelerde periyodik kontrol süresi altı aydır. Ayrıca iskelede kurulum değişikliği, hasar veya olumsuz hava koşulları sonrası beklemeden kontrol yapılması gerekir.
Ekipman kaza yaptıysa periyodun dolmasını beklemeli miyim?+
Hayır. Kaza, aşırı yüklenme, büyük onarım veya yer değiştirme sonrasında periyodun dolması beklenmeden kontrol yaptırılmalıdır.
Periyodik kontrolünüzü erteleyeyim mi?
2 dakikada online teklif alın veya yasal sürenizi hesaplayın.